พรหมวิหาร 4 มีอะไรบ้าง

XX

พรหมวิหาร 4
พรหมวิหาร แปลว่า ธรรมของพรหมหรือ ของท่านผู้เป็นใหญ่ พรหมวิหารเป็นหลักธรรมที่เหมาำะกับทุกคน  เป็นคติ  หลักธรรมสอนใจ
ช่วยให้สามารถดำเนินชีวิตได้อย่างประเสริฐและบริสุทธิ์ มีทั้งหมด 4 ประการ ได้แก่

1. เมตตา : ความต้องการหรือปราถนาให้บุคคลอื่นเป็นสุข  ความสุขล้วนเป็นสิ่งที่ทุกคนปรารถนา เกิดขึ้นทั้งภายนอกและภายใน  เช่น ความสุขเกิดการได้ทรัพย์ ได้ใช้จ่ายทรัพย์เพื่อการบริโภคต่างๆ  ความสุขจากการไม่เป็นหนี้ และความสุขเกิดจากการทำงานที่สุจริต ปราศจากโทษ เป็นต้น

2. กรุณา : ความปรารถนาให้บุคคลอื่นพ้นทุกข์ ความทุกข์ คือ สิ่งที่เข้ามาทำลายหรือเบียดเบียนให้เกิดความไม่สบายทั้งกายและใจ  และเกิดขึ้นจากเหตุปัจจัยหลายประการด้วยกัน พระพุทธองค์ได้ทรงสรุปไว้ว่า  ความทุกข์นั้นมี 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ

– ทุกข์โดยสภาวะ หรือเกิดจากเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติของร่างกาย เช่น การเกิด การเจ็บไข้ได้ป่าวย  ความแก่และความตาย  สิ่งมีชีวิตทั้งหลายที่เกิดมาในโลกล้วนต้องประสบกับการเปลี่ยนแปลงทางร่างกาย ซึ่งไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้เลย  รวมเรียกว่า กายิกทุกข์

– ทุกข์จรหรือทุกข์ทางใจ อันเป็นความทุกข์ที่เกิดจากสาเหตุที่อยู่ภายนอกตัวเรา เช่น เมื่อปรารถนาแล้วไม่สมหวังจึงเป็นทุกข์ การพบเจอกับสิ่งอันไม่เป็นที่รักก็เป็นทุกข์  การพลัดพรากจากสิ่งอันเป็นที่รัก ก็เป็นทุกข์ รวมเรียกว่า เจตสิกทุกข์

3. มุทิตา : ความพลอยยินดีเมื่อเห็นผู้อื่นได้ดี คำว่า “ดี” ในที่นี้ จะหมายถึง การมีความสุขหรือความเจริญก้าวหน้าต่างๆ ความยินดีเมื่อผู้อื่นได้ดีจึงหมายถึง ความปรารถนาให้บุคคลอื่นมีความสุข  ความเจริญก้าวหน้ายิ่งๆขึ้น ไม่มีความอิจฉา ริษยา คือ ความไม่สบายใจ ความโกรธ ความฟุ้งซ่านซึ่งมักเกิดขึ้นเมื่อเห็นผู้อื่นได้ดีกว่าตน เช่น เห็นเพื่อนแต่งตัวเรียบร้อยแล้วครูชมเชยก็เกิดความริษยาจึงแกล้งเอาเศษชอล์ก โคลน หรือหมึกไปป้ายตามเสื้อกางเกงของเพื่อนนักเรียนคนนั้นให้สกปรกเลอะเทอะ เราต้องหมั่นฝึกหัดตนให้เป็นคนที่มีมุทิตาจิต เพราะจะสร้างไมตรีและผูกมิตรกับผู้อื่นได้ง่ายและลึกซึ้ง



4. อุเบกขา : การรู้จักวางเฉย หมายถึง การวางใจเป็นกลางเพราะพิจารณาเห็นว่า ใครทำดีย่อมได้ดี ใครทำชั่วย่อมได้ชั่ว ตามกฎแห่งกรรม คือ ใครทำสิ่งใดไว้สิ่งนั้นย่อมตอบสนองคืนบุคคลผู้กระทำ เมื่อเราเห็นใครได้รับผลกรรมในทางที่เป็นโทษเราก็ไม่ควรดีใจหรือคิดซ้ำเติมเขาในเรื่องที่เกิดขึ้น เราควรมีความปรารถนาดี คือพยายามช่วยเหลือผู้อื่นให้พ้นจากความทุกข์ในลักษณะที่ถูกต้องตามทำนองคลองธรรม


Comments